Bảo tàng Yersin

Bên trong bảo tàng Yersin

Bảo tàng A. Yersin đặt trên tầng hai ngôi nhà nằm bên trái cổng chính vào Viện Pasteur Nha Trang ở số 10 đường Trần Phú. Trong căn phòng rộng khoảng 100 m2 còn lưu giữ khoảng 1.200 quyển sách cùng hơn 50 đồ vật thân thiết nhất của bác sĩ A. Yersin trong suốt hành trình hơn nửa thế kỷ cống hiến cho sự nghiệp nghiên cứu, phát triển nền y học thế giới và gắn bó với Việt Nam.

 

Alexandre Émile Jean Yersin

Alexandre Émile Jean Yersin sinh ngày 22.9.1863 tại Thụy Sĩ, học y khoa tại Paris, năm 24 tuổi, ông nhập quốc tịch Pháp để được ở lại làm việc cùng người thầy rất yêu mến và đáng kính của mình nhà vi trùng học nổi tiếng Pasteur. Cuối năm 1889, khi danh tiếng đã vang lừng trong giới khoa học, Yersin quyết định từ giã “tháp ngà” Paris, lên đường sang Đông Dương, làm y sĩ cho hãng tàu thủy Messageries Maritimes, để thực hiện ước mơ khám phá những “chân trời mới”.

Tư liệu trong bảo tàng Yersin

Năm 1895, sau khi lập Viện Pasteur Nha Trang, ông trở về Pháp để cùng các bác sĩ Calmette và Roux nghiên cứu thuốc trị bệnh dịch hạch.

Ngoại trừ mấy năm (1902-1904) Yersin ra Hà Nội mở trường Cao đẳng Y khoa Đông Dương (sau này là Đại học Y khoa) và về Pháp thăm bác sĩ Roux, thời gian còn lại cho đến cuối đời, Yersin chỉ sống và làm việc tại Viện Pasteur Nha Trang.

Từ năm 1905-1918, A. Yersin làm Giám đốc hai Viện Pasteur Sài Gòn và Nha Trang. Năm 1925 ông làm Tổng thanh tra các viện Pasteur Đông Pháp.

Năm 1933, sau khi các bác sĩ Roux và Calmette từ trần, ông được mời về Pháp làm Viện trưởng Viện Pasteur Paris nhưng Yersin đã từ chối vì mong muốn ở lại Việt Nam và gắn bó với người dân xóm Cồn nơi bãi biển Nha Trang cho đến cuối đời. Bác học A.

Yersin có tên trong “Bác sĩ học viện”, “Y học Hàn lâm viện” và đã được thưởng Nhị đẳng Bắc đẩu bội tinh cùng nhiều huy chương quốc tế vì những đóng góp vô cùng to lớn cho khoa học.

Tài liệu của Yersin

Ngày 1.3.1943, A. Yersin từ trần tại nhà riêng ở xóm Cồn, ông để lại di chúc, rằng “tôi muốn được chôn ở Suối Dầu…, đừng cho ai đem tôi đi nơi khác. Mọi tài sản còn lại xin tặng hết cho Viện Pasteur Nha Trang và những người cộng sự lâu năm. Đám táng làm giản dị, không huy hoàng, không điếu văn.” Dù vậy, rất đông người đã tìm đến, nối theo nhau từ bãi biển Nha Trang đến Suối Dầu, đưa tiễn ông về nơi an nghỉ cuối cùng.

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với Việt Nam, Yersin đã hy sinh rất nhiều riêng tư để được cống hiến trọn đời cho khoa học và cứu giúp những người nghèo sống gần ông.

Có rất nhiều huyền thoại về cuộc sống giản dị của danh nhân khoa học này, đến bây giờ, ngư dân xóm Cồn (Nha Trang) vẫn nghĩ Yersin là một vị Bồ tát – sứ giả của tình yêu thương.

70 năm sau ngày tiễn biệt A.Yersin, bà con vẫn gọi trìu mến gọi “ông Năm Yersin” và hàng ngày mọi người vẫn thay phiên mang hoa tươi dâng trước tượng đài nơi công viên A.Yersin bên bờ biển Nha Trang.
Trong tòa nhà làm việc của Viện Pasteur Nha Trang, từng có một phòng làm việc và thư viện riêng của Yersin.

Bên trong bảo tàng Yersin

Suốt hơn nửa thế kỷ sau khi ông qua đời, những đồ vật trong thư viện và phòng làm việc của bác sĩ được giữ nguyên vị trí, khiến ai bước vào cũng có cảm tưởng như nhà bác học A.Yersin còn ở quanh đây.
Theo xu hướng phát triển, năm 1997, qua sự giúp đỡ của Bảo tàng Pasteur Paris (Pháp) và sự nỗ lực tích cực của Viên trưởng Viện Pasteur Nha Trang lúc bấy giờ là GS-TS khoa học Nguyễn Thị Thế Trâm, Bảo tàng A.Yersin ra đời, mọi hiện vật liên quan đến Yersin được chuyển về bảo tàng.

Vật dụng làm khoa học của Yerrsin

Trong bảo tàng có nhiều tủ gỗ đặt sát tường, chứa đựng “thư viện” Yersin gồm hơn 1.200 quyển sách cùng nhiều tài liệu, báo cáo, thư, ảnh, bưu thiếp…cùng bút tích của A.Yersin được sao chụp công phu, cung cấp cho du khách khá đầy đủ thông tin về cuộc đời, sự nghiệp khoa học và những công trạng của ông đối với nhân loại.

Bảo tàng Yersin Nha Trang

Những người quản lý bảo tàng cho biết, khoảng 1 năm trở lại đây, rất nhiều khách, sau khi đọc tiểu thuyết “Peste et cholera” (Dịch hạch và thổ tả) của nhà văn Pháp Patrick Deville – tác phẩm đoạt giải Femina 2012 – đã quyết định “bay” đến Nha Trang để được gặp A.Yersin – “cứu tinh của nhân loại” – trong bảo tàng mang tên ông.

Vài dòng cảm tưởng để lại trong lưu bút không thể diễn tả hết lòng biết ơn và ngưỡng mộ đối với những cống hiến to lớn của nhà khoa học vĩ đại, song những tình cảm chân thành, tha thiết mà mọi người dành cho ông, chứng tỏ Alexandre Esmile Jean Yersin là một con người bất tử.

 

CẨM DUYÊN – Báo Lao Động